بایگانی ‘بهداشت’

 

 

اول شهریور روز پزشک گرامی باد

 

روز پزشک

سلامت و بهداشت

1390377823_10key

پیام‌های بهداشت مدارس

 ۱) قبل از غذا خوردن و پس از توالت رفتن دستان خود را با آب و صابون بشویید.
۲) برای مطالعه و نوشتن فاصله مناسب صفحه با چشم های خود را رعایت کنید.
۳) هرگز با دست آلوده یا دستمال کثیف چشمان خود را نمالید.
۴) از فروکردن مداد، خودکار و سایر چیزهای نوک تیز در گوش هایتان خودداری کنید.
۵) هرگز مداد، پاک کن و وسایل آلوده را به دهان نبرید.
) هر هفته ناخن های خود را کوتاه کنید تا سلامت بمانید.
۷) بهتر است شبها زود بخوابید تا صبح سرحال و بانشاط به مدرسه بروید.
۸)  هفته ای ۳-۲ بار به خصوص بعد از ورزش به حمام بروید و خود را خوب بشویید.
۹) پس از آمدن از مدرسه دست ها، صورت، پاها و جوراب های خود را خوب بشویید.
۱۰) مدرسه خانه دوم شماست، آن را تمیز نگه دارید

آشنایی با شپش سر و روشهای جلوگیری و درمان آن

«به نام خدا»

 

 

 

«واحد بهداشت  دبستان یزدانمهر »

 

 

مادر بزرگ ها می گویند  با شنیدن نام شپش  ترسی عجیب در وجودمان حس می کردیم چون  در قدیم تنها راه خلاص شدن از شپش ها تراشیدن  موها بود . باید از موهای زیبا و بلندمان دل می کندیم  و این یعنی ترسی توصیف نشدنی برای یک دختر. هر چند امروزه با ورود شامپوهای ضد شپش دیگر این تراشیدن  موها غیر ضروری شده اما هنوز ابتلا به شپش یکی از بیماری های شایع در همه سنین  بویژه در سنین مدرسه است. بنابراین  آگاهی از علائم و نشانه ها ی این بیماری در مدارس ، گامی مثبت در جهت  کنترل بیماری محسوب می شود. چون وقتی یک مورد  شپش در کلاس کشف شد  تمام دانش آموزان همان کلاس باید بررسی شوند. برادران و خواهران و اولیاء  دانش آموزان  مبتلا نیز باید مورد بررسی قرار گیرند . به بهانه  باز گشایی مدارس و شیوع  شپش گفتگویی ترتیب داده ایم با دکتر محمد علی نیلفروش زاده رییس مرکز تحقیقات پوست و سلولهای بنیادی که می خوانید.

 

 

 

·         آقای دکتر  چه کسانی در معرض ابتلا  به  شپش هستند

 

شپش سر یک مشکل شایع است. شپش ها حشرات انگلی کوچک و خاکستری  رنگی  هستند که روی پوست سر انسان زندگی می کنند . طول بدن  یک شپش  بالغ حدود ۱-۳  است .این حشرات توانایی پرواز یا جهیدن یا نفوذ به پوست سر را ندارند . ولی شش پای آنها کاملا  برای چسبیدن  به موها تکامل یافته است. وجود شپش سر دلیل بر عدم نظافت نیست . هر کسی ممکن است به شپش سر مبتلا شود ، فقیر یا غنی . تمیز یا کثیف  ولی در بچه ها ی بین ۴تا ۱۱ سال بیشترین شیوع  دیده می شود و در دختران بیش از پسران است همچنین در سن شروع مدرسه نیز شایع تر است. شپش  سر معمولا به شکل فرد به فرد و با تماس سر  افراد سرایت  پیدا می کند . حدود ۳۰ ثانیه  طول می کشد که یک شپش  از یک سر به سر دیگر  انتقال پیدا کند . سرایت از طرق دیگر شیوع  کمتری دارد مثل کلاه ، شانه یا بالش . نکته اینکه شپش سر از حیوانات  قابل سرایت نیست. علامت این عارضه ، خارش شدید و بدون علت سر است که بر اثر خارش شدید گاهی  اوقات  ممکن  است عفونت پوستی  و زرد زخم  ناحیه پشت سر و پشت گوش هم ایجاد شود .

 این مشکل چقدر شایع است ؟

 متاسفانه در این سال  های اخیر شپش  سر شایع شده است ، همین چند  ماه قبل بود که  هشداری برای شیوع  شپش  در مهد کودک ها دادیم . به ویژه مهد کودک هایی که مخصوص  متمولین و خانواده های پولدار بود . در واقع شپش را نباید یک مشکل  بهداشتی دانست، بلکه  بیشتر  یک مشکل فرهنگی است، زیرا فرد مبتلا اگر به موقع به پزشک مراجعه  و خود را درمان کند و از اقدامات پیشگیرانه  بهره ببرد ، از انتقال آن  به دیگران جلوگیری  می شود.  ولی متاسفانه به علت  کم توجهی ، وقتی فردی مبتلا  می شود ،  در محیط مدرسه یا کار ،  به راحتی این حشره  را به دیگری منتقل می کند  و زمانی فرد متوجه شپش سر می شود که دچار خارش های  شدید شده است . و چند ماه از بیماری  اش گذشته است و ده ها نفر را مبتلا کرده است مشکلی که الان در تهران  مشاهده می کنیم، به همین علت است. و گرنه شپش ها  به  راحتی درمان می شوند ،این  درمان ساده  می تواند از انتقال بیماری  جلوگیری کند و برای این کار ، همه  اعضای خانواده باید درمان شوند.

آیا  می توان قبل  از اینکه فرزندمان  مبتلا  شود پیشگیری کنیم؟

اگر کودک  شما مبتلا  به  شپش  شد باید بدانید که بد ترین اتفاق عالم برای او رخ نداده است .

و مهمترین نکته آن است که در این خصوص والدین ترس به خود راه ندهند و برای درمان اقدام کنند. البته شپش اگر برای مدتی بدون درمان بماند می تواند مشکلاتی برای  سلامتی فرد و دیگران ایجاد کند. پیشگیری معمولا با ارتقا  بهداشت  کل جامعه میسر است،  با آگاهی  دادن  به والدین ، آموزگاران و افراد  دیگر  جامعه می توان با کنترل هر چه سریعتر موارد مبتلا  به کاهش ابتلا به سایرین کمک کرد.  و در آخر  لازم به ذکر مجدد  است  که شپش سر در هر طبقه اجتماعی و اقتصادی  می تواند دیده شود و رعایت دقیق موازین بهداشتی هر چند بسیار مفید و کمک کننده ولی احتمال ابتلا را منتفی نمی سازد،والدین نباید  خود را سرزنش کنند . گرچه بهبود وضعیت  بهداشتی ،اقتصادی و اجتماعی تاثیر بسزایی در کاهش آلودگی به شپش داشته است،اما همچنان این انگل گستردگی جهانی دارد.شپش مختص جامعه یا طبقه اجتماعی خاصی نیست.

طول مو،جنس،سن و رنگ مو تاثیری در انتقال شپش نداشته،شامپو کردن معمولی باعث از بین رفتن یا پیشگیری از آن نمیشود.

پس کافیست در موارد مشکوک به پزشک مراجعه کنیم .آیا خارش سر هم جزء موارد شک است؟

شک به بیماری اولین قدم تشخیص  شپش سر است. خارش سر بخصوص خارش بدون علت  در یک کودک  در سنین مدرسه باید از این جهت مورد بررسی قرار گیرد . معمولا خارش در ناحیه پشت سر و اطراف گوشها بوده و یا در این نقاط از شدت بیشتری بر خوردار است.اولین علایم بالینی در سر موقعی اتفاق می افتد که شپش شروع به حرکت میکند که معمولا از حاشیه دو طرف سر شروع میشود و بعد یه طرف مرکز سر گسترش می یابد اما از آنجا که تقریبا همه ی افراد با اطلاع یافتن از وجود شپش سر در نزدیکان خود ، ناگهان دچار خارش سر میشوند!بنابراین این طبیعی است که صرفا وجود خارش کافی نبوده لازم است که معاینه و بررسی دقیق تری انجام شودخیلی از اوقات هم،مدرسه یا همسایگان ممکن است شما را از وجود شپش در دانش آموزان مطلع کنند و لازم است که شما خانواده ی خود را از این نظر بررسی نمایید .شپش سر اغلب با چسبیدن به قاعده  مو خود را از چشمان شما مخفی میکند ،ضمن آنکه از مو و گرما هم گریزان بوده ، غالبا  دور از تاج سر قرار می گیرد لذا بیشتر  مشاهده رشک های  چسبیده  به سر است  که شک به بیماری  را بر می انگیزد .

چگونه  می توان مطمئن شد که رشک وجود دارد ؟

آنچه  مهم است آن است  که رشک را از شوره سر و سایر حالات مشابه افتراق دهیم ، شوره سر در واقع  پوست مرده است که به راحتی  از مو جدا می شود . گاهی  اوقات  بقایای  اسپری های مو هم ممکن است با رشک اشتباه شوند،اما معاینه کامل ما در تشخیص رشک کمک می کند .

درمان را هم توضیح می دهید ؟

برای درمان شپش سر ، شامپویی به نام لیندان  استفاده می شود که  ۵تا ۱۰ دقیقه روی سر می ماند  و بعد شسته می شود و ۷ تا ۱۰ روز پس از مصرف ، نیاز به مصرف دوباره دارد . مصرف این شامپو در کودکان زیر ۶ سال و مادران  باردار ممنوع است و برای آنها  با تجویز پزشک ، باید از شامپوهای جدید تری استفاده کرد .

بعد از یک بار استفاده از شامپو قدرت انتقال شپش از بین می رود  پس از مصرف شامپو ، رفتن  افراد به مدرسه و مهد کودک  بلامانع است و نیازی نیست که از رفتن فرد به مدرسه و مهد کودک  جلوگیری کرد. تکرار  مصرف  شامپو پس از یک هفته برای  از بین بردن تخم های  چسبیده به مو لازم است  در صورت وجود عفونت ثانویه  باکتریال  باید  هر چه سریعتر درمان آنتی بیوتیک را برای حد اقل ۱۰ روز شروع کرد.

 چیزی که والدین باید بدانند : شپش سر

روی موهای  فرزندان ، همیشه وجود دانه های  سفید روی موی کودکان ، کافیست تا والدین  آنها  را نگران کند . وجود شپش باعث نگرانی میشود  ولی مطمئن  باشید  آنها خیلی اوقات  بی ضرر هستند . ولی نیاز هست همیشه  به فکر سلامت موهای خودتان باشید.

شپش سر چیست؟

شپش  سر نوعی حشره  ی  کوچک  شش  پاست  که محکم به پوست سر می چسبد و از خون انسان  تغذیه  می کند .  هر شپش  به تخم   شپش محکم به  موها  می چسبد و به خاطر اندازه ی کوچکش به سختی  میشود  آن را دید .اندازه ی یک دانه ی کنجد است .

 چه کسی شپش سر می گیرد ؟

  شپش سر بیشتر در بچه هایی که به مکانهای  شلوغ مثل پیش دبستانی  ، دبستان  میروند   شایع تر است . بچه ها در این سن بیشتر باهم در ارتباط هستند . و ممکن  است  از کلاه هم استفاده کنند ، یا  در بازی  موهایشان  با هم تماس  داشته باشد و …

بنابر این  بیشتر در معرض  گرفتاری اند . همچنین  بزرگسالانی   که با بچه ها  زندگی می کنند ، ریسک بالایی  برای  مبتلا شدن دارند .

 

شپش سر چگونه منتقل می شود ؟

شپش سر اغلب  از طریق  تماس موی  سر با موی سر شخص دیگر منتقل می شود . این به شپش فرصت میدهد تا با حرکات  خود به موی سر شخص دیگر مهاجرت  کند . همچنین شپش ها می توانند مدت زمان نسبتا طولانی روی لباسها  زنده بمانند برای  همین استفاده از  لباس دیگران  مثل شال  و کلاه  می تواند شپش سر را منتقل کند.

شپش سر چگونه به نظر می آید؟

اگر شپش  سر  و تخم هایش  خیلی ریز هستند ولی به راحتی  با چشم غیر  مسلح  دیده می شوند . رنگ شپش  سر می تواند سفید ، قهوه ای  یا خاکستری باشد . آنها بیشتر  در موهای  پشت گردن  و پشت گوشها  دیده می شوند .  تخم   شپش سر بیضی  شکل  است و خیلی  سفت به موهای  نزدیک پوست  سر چسبیده است.

علائم ابتلا به شپش سر:

 وجود شپش  روی  موها  که به صورت دانه دانه  به نظر میرسند . میتواند  بهترین  علامت  ابتلا به شپش سر باشد .وجود فقط تخم شپش نمی تواند  تایید  کننده درگیری  با شپش سر باشد . در  بیشتر بچه ها ، شپش سر آزار و اذیت  زیادی  ندارند ولی گاهی  اوقات  می تواند  باعث  خارش شدید سر شود .

ایجاد حساسیت به  خاطر  شپش  سر:

خارش  مرتبط  با شپش سر می تواند به علت وجود حساسیت  در ناحیه ی گزش شپش باشد . گزش های مکرر می تواند  باعث ایجاد زخم در ناحیه  پوست سر شود .  اگر چه شایع نیست  ولی  محلهای  گزش می تواند  توسط باکتری  چرکی  و عفونی  شود . اگر  پوست سرتان قرمز ، متورم و دردناک شده یا  گره ها ی  لنفاوی  گردنتان  بزرگ شده ، به پزشک  مراجعه  کنید  .  اینها  علائم عفونت  پوست  سر  به خاطرگزش شپش است

اگر شما به داشتن شپش سر شک دارید:

  شپش سر خودش دست بردار نیست.اگر شک دارید فرزندتان  شپش سر دارد  باید به پزشکتانمراجعه کنید  تا آن را تشخیص  دهد .لطفا  به مدیر مدرسه ی  فرزندتان اطلاع دهید تا دیگر بچه ها   نیز چک شوند.

           درمان شپش سر :

           شما می توانید از شپش کشها استفاده کنید. شپش کشها می توانند، از عصاره  ی  گل داوودی  و یا

           ساختگی ( سنتتیک) باشند . هر دو  نوع بی خطر است . این مواد می توانند  شپشهای سر را بکشند

           ولی تخم های  آن را نه. دستورالعمل های روی بر چسب  این مواد را به دقت  بخوانید  تا نحوه و

           مدت زمان آن را بدانید . تا یکی  دو روز بعد از استفاده ، موها را نشویید . بعد از یکبار  استفاده  ،۱۰

            روز دیگر نیاز است  دوباره  آنها را استفاده کنید . چون ممکن است  شپشهای  جدید از تخمهای

           آنها متولد شوند ، برای  همین نیاز  است آنها را نیز بکشند.

           خانه تان را از وجود شپش ها پاک کنید :

           اگر چه شپش سر نمی تواند به مدت  طولانی در جای خواب زنده بماند  ولی بهتر است  ملافه هایتان

           را بشویید . لباسها نیز باید در آب داغ شسته شوند.

      درمان خانگی شپش سر:

      بسیاری از خانواده ها  از مایونز  ، سرکه  ی سفید و روغن درخت چای  برای درمان شپش سر  استفاده  میکنند. گفته میشود  سس مایونز می تواند باعث خفگی شپشها  شود ولی به شرطی که یک لایه ضخیم    آن شبانه روی سر  مالیده شود و روی آن با کلاه پلاستیکی یا پلاستیک  پوشیده شود . البته مواظب باشید  پلاستیک  فقط روی سر را بپوشاند  و روی  صورت را  نپوشاند . سرکه نیز می تواند  تخم شپش را از موها جدا کند .

استفاده از شانه های مخصوص:

شانه های  مخصوص  شپش سر  دارای  دندانه های  خیلی ریز هستند و می توانند شپش را از موی سر جدا کنند. این شانه ها            برای اولین بار در مصر باستان  استفاده شده است.

فکر نکنید شپش سر فقط بچه های با بهداشت بد را درگیر می کند. شپش سر همه ی طبقات جامعه( پولدار و  فقیر) را درگیر می کند ، حتی بچه هایی که مرتب حمام می کنند نیز مستعد ابتلا  به شپش سر هستند.پس سعی کنید همیشه  در هر حال مراقب سلامتی خودتان باشید.

                                                                                                        با سپاس

                                                                                         « گروه آموزشی یزدانمهر»